मन

 मनुष्याच्या देहाला फार कमी लागते पण मनाला फार लागते... किती खरी गोष्ट आहे ही. देहाला भूक लागली तर दोन घास अन्न पुरते. तहान लागली तर एक घोट पाणी पुरते. देहाला थकवा आला तर थोडी विश्रांती पुरते. देहाच्या गरजा खरोखर किती मर्यादित असतात. पण मनाचे तसे नाही. मनाला कुणीतरी उलट बोलले तरी लागते. मनाला अपेक्षाभंग झाला तरी लागते. मनाला कुणी दुर्लक्ष केले तरी लागते. मनाला मान न मिळाला तरी लागते. मनाच्या जखमा या देहाच्या जखमांपेक्षा कितीतरी खोल आणि कितीतरी काळ टिकणाऱ्या असतात.

खरे पाहता देह हा साधा आहे, सरळ आहे. त्याला जे हवे तेच तो मागतो, आणि तेवढेच मिळाले तरी तो समाधानी होतो. पण मन हे अत्यंत गुंतागुंतीचे आहे. त्याला किती दिले तरी पुरत नाही. त्याला किती मान दिला तरी अजून हवा असतो. त्याला किती प्रेम दिले तरी अजून हवे असते. आणि यातच खरी अडचण आहे. आपण देहाची काळजी घेण्यात आयुष्य घालवतो, पण मनाला जपण्याचे शास्त्र मात्र आपल्याला अवगत नसते. देहाला दुखापत झाली तर आपण लगेच औषध शोधतो, पण मनाला दुखापत झाली तर आपण त्या दुखण्यालाच कवटाळून बसतो, त्याचे औषध शोधतच नाही.

सद्गुरुंचे सांगणे असे आहे की मनाचे हे लागणे थांबवायचे असेल तर मनाला कमी अपेक्षा करायला शिकवावे लागते. जगाकडून, माणसांकडून फार अपेक्षा ठेवल्या की मन दुखावले जाते. पण सद्गुरूंच्या चरणी शरण गेले, त्यांच्यावर पूर्ण विश्वास ठेवला, तर मनाला हळूहळू या लागण्यातून मुक्ती मिळते. कारण मग मन जगाकडे नाही, गुरुकृपेकडे बघू लागते. आणि जिथे गुरुकृपा असते तिथे अपेक्षाभंगाला जागाच उरत नाही.

आता आपणच विचार करा, आपले मन आज कशामुळे दुखावले आहे? कुणाच्या शब्दांमुळे, की स्वतःच्याच अपेक्षांमुळे? आणि हे दुखणे आपण किती काळ जवळ बाळगणार आहोत?

॥ श्री गुरुदेव दत्त ॥

॥ दिगंबरा दिगंबरा श्रीपाद वल्लभ दिगंबरा ॥

 ll © दत्तरुप ll